Zarządzanie dziedzictwem kulturowym to dziś nie tylko ochrona materialnych śladów przeszłości, ale także budowanie świadomości społecznej i zaangażowania lokalnych wspólnot – mówi Kustosz Muzeum Martyrologii oraz opiekun Ruin Zamku w Słońsku. I właśnie dziś, w Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków, przyglądamy się, jak przeszłość splata się z teraźniejszością – i jakie historie opowiadają nam budynki, które przetrwały wieki.
To dobra okazja, by nie tylko zachwycać się pięknem starych murów, ale też głośno mówić o wyzwaniach, z jakimi mierzy się dziś ochrona dziedzictwa – od braku środków, przez złożone stany prawne, po niedostateczną świadomość lokalnych społeczności. Zabytek nie przetrwa bez ludzi, którzy czują się z nim związani – dodaje kustosz. Dlatego tak ważne jest angażowanie mieszkańców i wspólne działania na rzecz zachowania naszej historii.
Poniżej prezentujemy kilka wybranych przykładów zabytków z naszego regionu – jak wyglądały kiedyś, jak wyglądają dziś, oraz co warto o nich wiedzieć.
Kościół pw. św. Mikołaja, Sulęcin
Powstanie: II połowa XIII w. (pierwotna wersja), obecna konstrukcja z XIV–XV w.
Opis: Zbudowany z inicjatywy templariuszy, wielokrotnie przebudowywany. W XV w. otrzymał sklepienie gwiaździste, a w XVI wieżę. Po II wojnie światowej został zniszczony przez pożar. Dziś to gotycka, ceglana świątynia z masywną wieżą i surowym, pozbawionym historycznego wyposażenia wnętrzem.
Dwór w Bielicach, gm. Torzym
Powstanie: Koniec XVIII w.
Opis: Elegancka rezydencja o barokowych formach i klasycznym portyku, otoczona niewielkim parkiem krajobrazowym. W XIX i XX wieku wielokrotnie zmieniał właścicieli. Po remoncie w latach 90. XX wieku, dwór nadal pozostaje nieużytkowany.
Ruiny zamku joannitów, Słońsk
Powstanie: 1426–1429
Opis: Dawna siedziba balliwatu brandenburskiego zakonu joannitów, przebudowana w XVII w. na wzór rezydencji holenderskich. Po 1945 roku popadła w ruinę – spalona w latach 70., dziś pozostaje malowniczą pamiątką minionej świetności.
Pałac w Debrznicy, gm. Torzym
Powstanie: Początek XIX w.
Opis: Klasycystyczna rezydencja o prostokątnym planie i czterospadowym dachu. Po wojnie przekształcona w ośrodek wczasowy. Zachowały się oryginalne okna, drzwi i subtelny detal architektoniczny. Otoczony parkiem, obecnie stanowi własność prywatną.
Pałac w Rogach, gm. Lubniewice
Powstanie: 1906–1913
Opis: Stylizowany na romantyczny „zameczek” myśliwski pałac rodziny von Waldow, zbudowany nad brzegiem jeziora Zofiówka. Przez dekady pełnił funkcje społeczne – m.in. technikum leśnego i ośrodka wypoczynkowego. Charakterystyczny napis „Non dormit qui me custodit” (Nie śpi, kto mnie strzeże) przyciąga uwagę zwiedzających.
Źródła zdjęć: Kościół pw. św. Mikołaja w Sulęcinie – kiedyś | Kościół pw. św. Mikołaja w Sulęcinie – teraz Dwór w Bielicach, gm. Torzym | Zamek joannitów w Słońsku (ruiny) | Pałac w Debrznicy, gm. Torzym | Pałac w rogach, gm. Lubniewice