31 maja 2016 r. odbyła się kolejna zwyczajna sesja Rady Powiatu. Poruszono kilka znaczących tematów dotyczących edukacji, pomocy społecznej, finansów i przyszłości Powiatu.
W pierwszej kolejności radnym przedstawiono analizę stanu oświaty w jednostkach, których organem prowadzącym jest powiat sulęciński, czyli I Liceum Ogólnokształcącym, Zespole Szkół Licealnych i Zawodowych oraz Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym. Analiza obejmowała zakres demograficzny i finansowy.
Stan oświaty
Nie powinno być zaskoczeniem dla nikogo, że demografia naszego powiatu nie przedstawia się optymistycznie. Już analiza liczby uczniów w gimnazjach w naszym powiecie oraz w Ośnie Lubuskim na przestrzeni ostatnich 5 lat wykazuje znaczną tendencję spadkową. Spadek liczby uczniów w sulęcińskim Gimnazjum wyniósł w latach 2010-2015 22,3%, gorzej jest w Torzymiu, tam spadek wyniósł aż 31%. Nie ma w powiecie gimnazjum, gdzie spadek nie byłby dwucyfrowy, a ogółem gimnazja w powiecie straciły w tym okresie 22,63% uczniów.
W I LO sytuacja jest dramatyczna, w okresie 2010-2016 spadek liczby uczniów wyniósł aż 54%, z 265 do 145 na dzień 31.03.2016 r., a w dwóch klasach pierwszych uczy się łącznie tylko 37 osób. Nieco lepiej jest w ZSLiZ. Z 874 uczniów we wrześniu 2010, ich liczba malała (z wyjątkiem roku 2014/15) do 635 według stanu na dzień 31.03.2016, czyli spadek wyniósł 27,35%. Dość stabilna sytuacja jest w SOSW, tam spadek wyniósł 4,94% w analizowanym okresie (z 80 do 77 podopiecznych), jednak jest to placówka o zupełnie innym charakterze. Siłą rzeczy, przy tak znaczącym spadku liczby uczniów w I LO obecnie na jednego nauczyciela przypada 7,25 ucznia (w 2010 r. 9,53), w ZSLiZ wskaźnik ten wynosi 10,76 (w 2010 r. 11,5). Wzrost nastąpił jedynie w SOSW z 2,22 do 2,33.
Tendencja spadkowa jest widoczna również w wydatkach na bieżące utrzymanie poszczególnych jednostek. Stosunkowo niewielkie wydatki w latach 2010-2015 poniesiono na remonty w placówkach edukacyjnych, najmniejsze w SOSW. Wydatki na I LO rocznie są rzędu dwustu do dwustu kilkudziesięciu tysięcy złotych, w ZSLiZ zeszły z poziomu ok. miliona złotych do 640 tys. zł, w SOSW wynoszą zwykle poniżej 300 tys. zł. Wydatki na wynagrodzenia nauczycieli (przy niewielkim spadku ich liczby) i pracowników niepedagogicznych nieznacznie rosną na przestrzeni analizowanych lat w ZSLiZ (z 3 884 240,15 zł do 4 048 370,34 zł) oraz SOSW (z 2 204 695,00 zł do 2 676 767,67 zł), maleją zaś w I LO, przy wzroście liczby nauczycieli z 1 654 100,22 zł do 1 554 546,79 zł. Z corocznego wzrostu wydatków na odprawy emerytalne można jednak wywnioskować, że zmienia się struktura wiekowa nauczycieli w I LO, częściowo potwierdza to fakt wzrostu wynagrodzeń pracowników niepedagogicznych Liceum.
Analizę kończy ankieta przeprowadzona wśród 254 uczniów klas III gimnazjów powiatu sulęcińskiego. Wynika z niej, że nieznacznie większa liczba gimnazjalistów preferuje naukę w technikum (37,84%) w stosunku do liceum ogólnokształcącego (36,68%), 25,48% chce uczyć się w zasadniczej szkole zawodowej. Wśród profili licealnych największym powodzeniem cieszy się humanistyczny i sportowy (po 22 osoby) przed psychologiczno-pedagogicznym i matematyczno-informatycznym. Wśród profili technicznych 20 uczniów wybrałoby kierunek związany z gastronomią i technologią żywienia, 15 mechatronikę, po 14 logistykę i hotelarstwo. Wśród kierunków ZSZ najpopularniejsze są zawody cukiernika i kucharza (po 17 osób) przed fryzjerem i mechanikiem samochodowym (po 11). Większość uczniów mieszkających poza Sulęcinem odpowiedziało, że dodatkowa ulga 25% na bilet miesięczny skłoniłaby ich do wyboru sulęcińskiej szkoły ponadgimnazjalnej. Większość ankietowanych w wyborze szkoły ponadgimnazjalnej kieruje się swoimi zainteresowaniami i zdolnościami, w zdecydowanie mniejszym stopniu położeniem szkoły i internatem.
Efektem analizy są trzy koncepcje związane z sulęcińskimi szkołami ponadgimnazjalnymi: przeniesienie ostatniego rocznika gimnazjum do budynku I Liceum Ogólnokształcącego, połączenie administracji I LO i ZSLiZ oraz ukierunkowanie I LO w stronę liceum akademickiego z rozszerzoną ofertą nauki języków obcych. Problemy oświaty sulęcińskiej są złożone i różnorakie, próba ich rozwiązania nie będzie prosta, jednak dobrze, że proces ten zaczęto.
Ocena zasobów pomocy społecznej
Ustawodawca nałożył na samorządy konieczność opracowania corocznej oceny zasobów pomocy społecznej w formie uchwały oraz obszernego załącznika – formularza, ze szczegółowymi danymi za lata ubiegłe, rok oceniany i prognozę na kolejny rok. Taką uchwałę podjęto podczas XXIII sesji Rady Powiatu. Zestawienie posiadanych przez powiat środków pomocy społecznej z faktycznymi potrzebami i problemami wypada zgodnie z oceną średnio. Wskazuje się na konieczność zwiększenia środków finansowych na pomoc społeczną, głównie na kwestie związane z pieczą zastępczą, długotrwałą lub ciężką chorobą, niepełnosprawnością oraz przemocą. Spośród 35 761 osób zamieszkujących powiat sulęciński na dzień 31.12.2015 r., pomocą społeczną objęte były 823 osoby (w 2013 r. 683, w 2014 834 osoby). Bezrobotnych pozostawało 1336 osób (spadek z 1534 w 2014 r.), w tym długotrwale 634 osoby, z prawem do zasiłku tylko 210 osób.
Podkreślono, że powiat posiada infrastrukturę instytucjonalną dla osób niepełnosprawnych (Dom Pomocy Społecznej i Warsztaty Terapii Zajęciowej), w najbliższych latach winno się przygotować środki na utworzenie drugiego Domu Dziecka dla 14 wychowanków oraz zapewnić nową siedzibę Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dostępem dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Ponadto powinno się zwiększyć zatrudnienie w PCPR o etat kierownika zespołu pieczy zastępczej, psychologa, radcy prawnego, pedagoga, terapeuty, mediatora i kierowcy, z uwzględnieniem w budżecie środków na ten cel. Zgodnie z obowiązkiem ustawowym należy również zwiększyć środki na szkolenia kadry pomocy społecznej.
Dodam, że budżet wydatków na pomoc społeczną wahał się w ostatnich latach od ok. 9 mln zł do 12 mln zł. Potrzeby w 2016 r. to 10 267 805,00 zł, i nieznacznie rosną w roku 2017. Gros tych wydatków (ok. 7 mln zł) przeznaczonych jest na Dom Pomocy Społecznej, a ponad milion złotych rocznie na rodziny zastępcze. Zainteresowanych szczegółami zapraszam do BIP Powiatu Sulęcińskiego.
Program rozwoju Powiatu Sulęcińskiego
Kolejna podjęta podczas sesji uchwała dotyczyła wprowadzenia nowego Programu Rozwoju Powiatu Sulęcińskiego do 2020 r. Poprzedni dokument tego typu został uchwalony na sesji w lutym br., jednak wówczas był przyjęty ze względu na konieczność włączenia go do dokumentacji o dofinansowanie inwestycji drogowych w gminie Torzym i wymagał dopracowania. Program jest dokumentem wielopłaszczyznowym strategicznym, bazującym na danych statystycznych i informacjach z jednostek organizacyjnych powiatu. Rozpoczyna się od przedstawienia sytuacji przestrzennej, demograficznej, infrastrukturalnej (drogi), społecznej i ekonomicznej powiatu. Istotną kolejną częścią jest analiza SWOT w kilku dziedzinach. Wymienię tylko kilka przykładów:
1. Gospodarka i rynek pracy
a. Mocne strony – duża liczba terenów pod inwestycje i ich dostępność, warunki przyrodnicze do rolnictwa ekologicznego i agroturystyki,
b. Słabe strony – brak specjalizacji w konkretnej branży gospodarki, brak kompletnej powiatowej oferty inwestycyjnej,
c. Szanse – bliskość granicy, szkolnictwo zawodowe z kierunkami adekwatnymi do potrzeb rynku,
d. Zagrożenia – emigracja młodych ludzi, ubożenie społeczeństwa
2. Oświata i sprawy społeczne
a. Mocne strony – nowoczesna baza kształcenia zawodowego, działalność WTZ,
b. Słabe strony – wysokie koszty utrzymania mieszkańców DPS w Tursku, odpływ kadry medycznej,
c. Szanse – wzrost znaczenia kształcenia zawodowego w systemie oświaty, zwiększający się zakres poradnictwa specjalistycznego w służbie zdrowia,
d. Zagrożenia – małe środki finansowe, zwiększająca się liczba wychowanków Domu Dziecka.
Kolejną częścią są misja i wizja powiatu sulęcińskiego oraz jego cele i priorytety. Misją jest „Rozwijamy potencjał naszego powiatu dla dobra jego mieszkańców, dbając o środowisko przyrodnicze w myśl zasad zrównoważonego rozwoju.” Cele główne są cztery – Powiat atrakcyjny dla przedsiębiorców i pracowników, powiat o wysokiej dostępności komunikacyjnej, powiat przyjazny rodzinie, atrakcyjnym miejscem zamieszkania i pobytu oraz powiat mądrze zarządzany. Główne cele dzielą się na cele operacyjne i priorytety, a każdy z nich jest w Programie szczegółowo omawiany. Za konkretne cele odpowiedzialne są wymienione ze stanowiska osoby, oraz przewiduje się konkretne środki przeznaczone na dany cel w kolejnych latach.
Twórcy Programu przyznają, że możliwości finansowe powiatu nie są duże, jednak na cele inwestycyjne planuję się przeznaczać ok. 3% swoich wydatków, nie licząc jednak lat objętych Programem Naprawczym. Realizacja Programu Rozwoju Powiatu ma być na bieżąco monitorowana z uwzględnieniem trudności i uzasadnieniami zmian.
Integralną częścią uchwały jest również Prognoza oddziaływania na środowisko Programu Rozwoju Powiatu Sulęcińskiego do 2020 r. opracowana przez 4-enviro Projektowanie i Doradztwo w Ochronie Środowiska. Przedstawiono w niej analizę środowiska na chwilę obecną oraz oddziaływanie realizacji Programu na jego stan. Ocena wdrożenia Programu jest pozytywna, wzięto w nim pod uwagę potrzeby środowiskowe i zrównoważony rozwój, w przypadku braku realizacji jego założeń prawdopodobne jest pogorszenie stanu społeczno-gospodarczego powiatu, co również przyniesie szkody środowisku. Twórcy określają zagrożenia ekologiczne dla flory i fauny wyłącznie w przypadku nieprawidłowego wykonywania prac inwestycyjnych na drogach i przy melioracji oraz podają rozwiązania aby do zagrożeń nie doszło. Założenia Programu są zasadniczo korzystne dla przyrody, jego kontrola bieżąca będzie tylko sprzyjać środowisku.
Budżet 2016
Ostatnia podjęta podczas sesji uchwała dotyczyła zmian w tegorocznym budżecie. Największą kwotowo zmiana było zwiększenie dochodów o 458 414,00 zł (całkowicie o 465 664,00 zł) z tytułu opłat za pobyt mieszkańców w DPS Tursk. Wydatki zwiększono o 416 704,00 zł, z czego 415 604,00 zł z przeznaczeniem na DPS, w tym głównie na wynagrodzenia. Dodatkowo przeniesiono mniejsze kwoty pomiędzy rozdziałami i paragrafami wydatków, m.in. 3 600 zł przeznaczono na częściowe ogrodzenie Domu Dziecka w Sulęcinie wydatek majątkowy). Po zmianach dochody powiatu mają wynieść 35 449 150,11 zł (bieżące 35 374 150,11 zł) a wydatki 35 434 150,11 zł (bieżące 34 617 917,11 zł), więc nadwyżka wyniesie 15 tysięcy złotych.
Mogłoby się wydawać, że na sesji podjęto tylko trzy uchwały. Proszę jednak spojrzeć na objętość powyższego artykułu i zakres tematyczny zagadnień – od strategii rozwoju, przez analizę stanu oświaty, zasobów pomocy społecznej, sytuacji ekologicznej i na koniec zmiany finansowe. Była to kolejna sesja na pozór zwyczajna, jednak o znaczeniu długoterminowym, a czasem będącym przyczynkiem do kolejnych działań.
Grzegorz Tyliszczak